و هر دو را يك جا كرده با يكمن قند سفيد بقوام اورند شربتى پنج مثقال شراب صندل ساذج به نسخهء ديكر كه همين منافع دارد و اقوى از نسخهء اول است صنعت آن بكيرند صندل سفيد ثلث يك رطل و در شش من كلاب بجوشانند چون به نصف رسد بپالايند و ثلث رطل ديكر صندل سفيد سوده در آن داخل نموده باز بجوشانند تا يك رطل و نيم كلاب بماند بپالايند و يك رطل و نيم قند سفيد در آن داخل كرده بقوام اورند شربتى از يك اوقيه تا يك اوقيه و نيم [ شراب صندل حامض نافع از براى التهاب قلب و معده و كبد ] شراب صندل حامض نافع از براى التهاب قلب و معده و كبد و از براى خفقان و تب محرقه وقتى كه سرفه نباشد صنعت آن صندل سفيد سوهان كرده چهل درم كشنيز خشك پنج درم در يك‌صد درم آبغوره و ده درم سركهء انكورى راست مزه و يكمن كلاب خشبو يك شبانه روز بخيسانند و بجوشانند تا به نصف رسد پس از آتش كرفته بكذارند تا سرد شود و دست بمالند و بپالايند پس يكمن قند سفيد در آن داخل كرده بقوام اورند و يك درم زعفران را بكلاب سوده داخل كرده از آتش فرود آورند و نيم مثقال كافور قيصورى سوده و ده درم تباشير سوده داخل كرده به تير معجون‌سازى برهم زنند تا خوب مخلوط شود پس در شيشه يا ظرف چينى نكاه دارند شربتى چهار مثقال با شيرهء تخم خرفهء مقشر صنعت آن شراب به نسخهء سيّد اسمعيل در حمى محرقه بكيرند صندل سفيد بكلاب سوده سى درم و در نسخهء ديكر چهل درم است كشنيز خشك پنج درم در آب غوره پنجاه درم و سركهء انكورى قدرى و آب خالص يكمن يك شبانه‌روز بخيسانند و روز ديكر باتش ملايم بجوشانند تا ثلث بماند فرود آورده بكذارند كه كرمى آن ساكن كردد با دست بمالند و بخرقهء كتان شيرهء آن را بكشند و با يكمن نبات بقوام اورند پس از آتش فرود آورده زعفران نيم درم طباشير سفيد صندل سفيد از هريك ده درم كافور قيصورى رياحى نيم مثقال سوده داخل نمايند و به تير معجون‌سازى برهم زنند تا مخلوط و مشوى شود شربتى پنج درم با شيرهء خرفهء مقشّر شراب صندل حامض به نسخهء محمود بن الياس كه در حاوى صغير آورده صنعت آن صندل سفيد شصت درم در يك‌صد و سى درم سركهء انكورى با آب غوره هركدام كه باشد و سه رطل آب يك شبانه روز بخيسانند پس بجوشانند آن مقدار كه نصف بماند پس از آتش بركرفته بكذارند كه حرارتش كم شود ثفل آن را بمالند و بفشارند و بپالايند و با يكمن قند سفيد بقوام اورند صنعت اين شراب به نسخهء ميرزا ابراهيم در منهاج كه در حمى محرقه آورده بكيرند صندل سفيد سوهان كرده پنجاه درم و يك شبانه‌روز در پنج استار سركه و پنج استار آب غوره و نيمن آب بخيسانند پس بجوشانند تا به نيمه رسد و بپالايند و با يكمن قند سفيد بقوام اورند و اكر سرفه باشد با كلاب بخيسانند و در نسخهء ديكر اين شراب بجاى پنجاه درم صندل سفيد نود درم است شراب صندل تركيب شرف الدين زمان مارستانى صنعت آن بنسخهء قلانسى بكيرند انار دانهء ترش پنجاه درم زرشك منقى پنجاه درم تمر هندى سى درم الوى سياه خشك كرده بيست دانه برادهء صندل مقاصرى ده درم ريوند چينى يك درم تخم كاسنى نيم كوفته سه درم رازيانه يك درم همه را در سه من آب يك شب بخيسانند و روزش بجوشانند تا به نصف رسد پس بپالايند پس داخل نمايند در آب مطبوخ آبغوره پنجاه درم آب سيب سى درم آب ليمو هفت درم شكر سفيد مصفّى دو من و بپزند تا بقوام آيد شراب صندل به نسخهء قلانسى صنعت آن برادهء صندل سفيد پنجاه درم در يك رطل كلاب و نيم رطل سركهء انكورى كهنه دو شبانه روز بخيسانند پس بجوشانند تا به نصف رسد فرود آورده بمالند و بپالايند و با يك رطل قند سفيد بقوام اورند و از آتش فرود آورده كافور قيصورى زعفران از هريك يك درم سوده بران بپاشند و بتير معجون‌سازى برهم زنند تا نيكو مخلوط شود شربتى پنج درم با شيرهء تخم خرفه مقشّر [ شراب صندل به نسخهء مير محمّد مومن مذكور در تحفة المؤمنين ] شراب صندل به نسخهء مير محمّد مومن مذكور در تحفة المؤمنين نافع از براى تقويت قلب و جكر حار و معده و دافع اسهال و سيلان خون صنعت آن صندل سفيد بيست مثقال بكلاب سائيده در نيم رطل كلاب دو شبانه روز بخيسانند پس بپالايند و كلاب را نكاه داشته جرم صندل را در آب بجوشانند تا بقيهء قوت آن در آب بازداده شود پس بپالايند و با كلاب سابق داخل كرده هر دو را با يك رطل شكر سفيد مصفّى بقوام اورند و اكر قابض‌تر خواهند يك اوقيه انار دانهء ترش را با صندل بخيسانند و بمالند و بپالايند پس جوشانيده صافى نموده بقوام اورند با شكر و اكر قسم ترش خواهند بجاى كلاب سركه يا آب ليمو كنند و در شربت صندلين سرخ و سفيد بالمناصفه [ عطر صندل ] عطر صندل دهن آنست كه مقوى قلب و دماغ و مايهء اكثر عطرها است كه دهنيّت در اصل انها نيست مانند عطر خاك و خس طبيعت آن سرد و خشك صنعت آن بكيرند صندل خشبوى نوع اعلاى را و براده كرده يك شبانه روز در آب بخيسانند پس بدستور مقرر بقرع و انبيق عرق كشند و بكذارند تا سرد كردد و عطر آن را از روى عرق بالتمام بكيرند و در شيشه نكاه دارند و عند الحاجة استعمال نمايند و عرق آن نيز مقوى قلب حار و خفقان و تقويت معده و رفع توحش شربا نافع [ معجون صندل ] معجون صندل دل را قوت دهد و خفقان را زايل كند و نشاط و تفريح اورد و رنك رو را نيكو كرداند صنعت آن صندلين طباشير از هريك هشت مثقال مرواريد ناسفته بسد كهرباى شمعى كاوزبان با عود خام از هريك دو مثقال تخم كاسنى خشك تخم خرفهء مقشر از هريك پنج مثقال افتيمون ورق كل سرخ از هريك شش مثقال ساذج هندى زرنباد تخم فرنجمشك تخم بادرنجبويه خشخاش سفيد كل ارمنى بنفشه از هريك چهار مثقال درونج عقربى عنبر اشهب از هريك دو مثقال كافور قيصورى مشك تبتى از هريك يك مثقال ادويه را كوفته و بيخته با شراب سيب به قدر حاجت سرشته معجون سازند شربتى از نيم مثقال تا دو مثقال [ مفرّح صندل حار ] مفرّح صندل حار خفقان و توحش و ضعف دل كه از برودت باشد مفيد است صنعت آن صندل سفيد صندل سرخ طباشير تخم خرفهء مقشر زرشك منقى املهء منقى از هريك پنج مثقال بهمن سرخ بهمن سفيد شقاقل مصرى بوزيدان تخم فرنجمشك تودرى سفيد تودرى سرخ تودرى زرد تخم بادرنجبويه از هريك دو مثقال ورق كل سرخ دانهء هيل از هريك سه مثقال قرنفل عود غرقى بيخ لفّاح بزر البنج سفيد بسباسه جوزبوا دارچينى از هريك يك مثقال و نيم مرواريد ناسفته چهار مثقال ياقوت رمانى ياقوت زرد لعل بدخشانى كهرباى شمعى مرجان قرمزى عقيق يمانى عنبر اشهب مشك تبتى كافور قيصورى ورق طلا محلول از هريك يك درم زعفران ورق نقره محلول از هريك دو درم احجار را با كلاب و بيدمشك بر سنك سماق صلايه نموده باقى ادويه كوفته و بيخته با شربت سيب شيرين و شربت به شيرين از هريك بيست مثقال و نبات و عسل از هريك هفتاد مثقال با كلاب و بيدمشك بر سنك سماق صلايه نموده باقى ادويه كوفته بيخته با شربت سيب شيرين و شربت به شيرين از هريك بيست مثقال و نبات و عسل از هريك هفتاد مثقال با كلاب و بيدمشك بقوام آورده على الرّسم بسرشند و از براى مبرود المزاج كافور داخل ننمايند و با قدر قليل داخل نمايند شربتى يك درم تا دو درم با كلاب و بيدمشك بنوشند [ مفرّح صندلين ] مفرّح صندلين مدقوق را نافع باشد و دل را تقويت تمام بخشد و خفقان را سود دهد و طبع را ببندد و اسهال ذوبانى را بسيار نافع بود هرگاه كه تب نباشد توان داد و اكر تب باشد بسيار نبايد داد و خواب اورد صنعت آن صندل سفيد بكلاب سوده شش درم صندل سرخ سه درم تخم خرفهء بوداده كشنيز خشك بوداده خشخاش سفيد بوداده از هريك پنج درم زرشك بيدانه هفت درم طباشير سفيد ورق كل سرخ پوست بيرون پسته از هريك چهار درم بهمنين يكمن تخم كاسنى تخم كاهو از هريك ده درم درونج عقربى مصطكى رومى از هريك يك مثقال پوست ترنج سه مثقال مرواريد ناسفته يك درم و نيم بسد سوخته حجر يشب ياقوت رمانى در محلول از هريك چهارده دانك ورق نقره عنبر اشهب از هريك يك مثقال مشك خالص سه دانك آب سيب آب به آب انار شيرين حمّاض عرق بيدمشك كلاب از هريك بيست مثقال و بعضى عرق بيدمشك و عرق كاوزبان از هركدام پنجاه مثقال داخل ميكنند قند سفيد نبات